Máy nén khí có phải kiểm định không là câu hỏi rất nhiều doanh nghiệp hỏi khi lắp mới hoặc rà soát lại hệ thống khí nén trong xưởng. Thực tế, câu trả lời không nên hiểu theo kiểu mọi máy đều giống nhau. Về mặt quản lý an toàn, cần tách rõ giữa cụm máy nén khí và bình chứa khí nén / thiết bị chịu áp trong hệ thống.
Căn cứ nền tảng để đối chiếu là Thông tư 36/2019/TT-BLĐTBXH, văn bản đang còn hiệu lực và ban hành danh mục các loại máy, thiết bị, vật tư, chất có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn, vệ sinh lao động; đồng thời QCVN 01:2008/BLĐTBXH là quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn lao động đối với nồi hơi và bình chịu áp lực.
Nói cách thực tế hơn, trong một hệ thống khí nén, phần thường cần nhìn kỹ nhất khi nói đến kiểm định là bình chứa khí nén và các bộ phận an toàn đi kèm như van an toàn, đồng hồ áp, van xả đáy, chứ không nên chỉ nhìn tên gọi chung là “máy nén khí”. Không thể trả lời “có” hoặc “không” cho mọi máy nén khí
Kiểm định máy nén khí là gì?
Nếu hỏi theo cách tuyệt đối, “máy nén khí có phải kiểm định không”, thì câu trả lời đúng hơn là: phải xem cấu hình thực tế của hệ thống và đối chiếu với danh mục thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động. Thông tư 36/2019/TT-BLĐTBXH là căn cứ để đối chiếu danh mục này, còn QCVN 01:2008/BLĐTBXH đặt trọng tâm vào nhóm bình chịu áp lực. Vì vậy, trong đa số hệ thống khí nén công nghiệp, phần đáng quan tâm nhất về kiểm định thường là bình chứa khí nén.
Điều này cũng phù hợp với cách Airtec giải thích trên website: trong một hệ thống khí nén, bình chứa khí nén là thiết bị tích áp, luôn làm việc với áp suất cao và là phần không nên bỏ qua khi nói đến giấy kiểm định, hồ sơ bình và kiểm tra an toàn.
Trường hợp nào thường phải rà soát kiểm định?
Với người dùng nhà xưởng, có thể hiểu theo 3 nhóm thực tế dưới đây.
Hệ thống có bình chứa khí nén
Đây là trường hợp nên ưu tiên rà soát đầu tiên. Bình chứa khí nén là thiết bị chịu áp, nên về góc độ an toàn lao động, đây là hạng mục dễ rơi vào diện phải kiểm tra và quản lý hồ sơ chặt hơn. QCVN 01:2008/BLĐTBXH áp dụng cho nồi hơi và bình chịu áp lực, vì vậy hệ thống có bình chứa khí nén luôn nên được xem xét hồ sơ và điều kiện kiểm định kỹ hơn.
Airtec hiện cũng đang bán các dòng bình chứa khí nén từ 100 lít đến 15.000 lít, đồng thời nhấn mạnh việc bình có giấy kiểm định, lý lịch bình, van an toàn, đồng hồ áp và van xả đáy là những hạng mục quan trọng. Riêng một số trang sản phẩm của Airtec còn ghi rõ bình được kiểm định và có thời hạn giấy kiểm định kèm theo.
Máy nén khí trục vít lắp cố định trong xưởng
Với hệ thống này, doanh nghiệp thường không chỉ có đầu máy mà còn có cả bình chứa, máy sấy khí, lọc đường ống và cụm đường ống phân phối. Trong thực tế, khi doanh nghiệp hỏi “máy nén khí trục vít có phải kiểm định không”, phần cần xác định kỹ vẫn là bình tích khí / bình chứa khí nén và các bộ phận an toàn liên quan. Airtec trong các bài về kiểm định máy nén khí trục vít cũng mô tả quy trình kiểm tra gồm hồ sơ, tình trạng thân thiết bị, van an toàn, đồng hồ áp và thử nghiệm độ bền, độ kín.
Máy mini hoặc máy nhỏ không có bình riêng, hoặc cấu hình đơn giản
Nhóm này không nên kết luận vội theo cảm tính. Với máy nhỏ, doanh nghiệp vẫn nên kiểm tra lại thông số kỹ thuật, cấu hình thực tế, có bình chứa hay không, mức áp làm việc và đối chiếu lại danh mục quản lý an toàn. Nói cách khác, máy càng đơn giản thì càng phải nhìn vào thực thể chịu áp nào đang có trong hệ thống, thay vì chỉ nhìn tên gọi “máy nén khí”. Đây là một suy luận kỹ thuật hợp lý từ cách pháp luật quản lý theo loại thiết bị và đối tượng chịu áp, chứ không quản lý theo cách gọi thương mại của sản phẩm.
Dấu hiệu cho thấy doanh nghiệp nên rà hồ sơ kiểm định ngay
Ngay cả khi chưa chắc thiết bị của mình thuộc trường hợp nào, doanh nghiệp nên rà lại hồ sơ sớm nếu đang có các đặc điểm sau:
| Dấu hiệu | Vì sao nên kiểm tra |
|---|---|
| Hệ thống có bình chứa khí nén | Đây là phần chịu áp cần quản lý kỹ hơn |
| Bình đã dùng lâu năm | Cần rà lại hồ sơ, tình trạng thân bình, phụ kiện an toàn |
| Không còn hồ sơ xuất xưởng / lý lịch bình | Dễ gặp khó khi làm thủ tục kỹ thuật |
| Đã sửa chữa lớn hoặc thay đổi kết cấu | Nên kiểm tra lại điều kiện an toàn |
| Van an toàn, đồng hồ áp không rõ tình trạng | Đây là hạng mục cốt lõi của vận hành an toàn |
Những điểm này phù hợp với hướng dẫn thực tế Airtec đang đăng tải: trước khi kiểm định cần chuẩn bị hồ sơ xuất xưởng, lý lịch thiết bị, nhật ký vận hành – bảo trì – sửa chữa và hồ sơ kiểm định trước đó nếu có.
Nếu có bình chứa khí nén thì thường phải nhìn những gì?
Kiểm định bình chứa khí nén
Đây là phần rất quan trọng vì nhiều doanh nghiệp chỉ nhìn xem máy còn chạy hay không, mà quên mất bình khí nén mới là nơi tích áp lớn.
Các hạng mục thường cần rà gồm:
- thân bình có rỉ sét, móp méo hay ăn mòn không
- van an toàn còn đúng tình trạng làm việc không
- đồng hồ áp có còn hiển thị ổn định không
- van xả đáy có làm việc tốt không
- hồ sơ lý lịch bình còn đầy đủ không
- bình đã từng kiểm định hay chưa
Airtec trên website cũng mô tả khá rõ việc bình chứa khí nén nên có hồ sơ lý lịch, giấy kiểm định, van an toàn, đồng hồ áp và các phụ kiện đi kèm. Đây là cách nhìn đúng với thực tế vận hành công nghiệp.
Khi nào nên thực hiện kiểm định hoặc rà soát lại điều kiện kiểm định?
Theo hướng dẫn thực tế Airtec đang nêu, doanh nghiệp nên rà soát kiểm định trong các trường hợp:
- sau lắp đặt và trước khi đưa vào sử dụng
- sau sửa chữa lớn hoặc cải tạo
- sau sự cố nghiêm trọng
- khi đến hạn kiểm định theo hồ sơ thiết bị
Đây là cách tiếp cận hợp lý vì tình trạng kỹ thuật của bình chịu áp có thể thay đổi sau sửa chữa, thay đổi kết cấu hoặc sau thời gian sử dụng dài.
Vậy chốt lại: máy nén khí có phải kiểm định không?
Câu trả lời thực tế và an toàn nhất là:
Nếu hệ thống có bình chứa khí nén hoặc thiết bị chịu áp
Doanh nghiệp nên xem đây là hạng mục cần rà soát kiểm định nghiêm túc, vì phần bình chịu áp là đối tượng gắn trực tiếp với yêu cầu an toàn và hồ sơ kỹ thuật.
Nếu chỉ là máy nhỏ, cấu hình đơn giản
Không nên kết luận theo cảm tính. Cần đối chiếu lại cấu hình thực tế, có hay không có bình chịu áp, thông số kỹ thuật và danh mục thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động.
Nếu doanh nghiệp chưa chắc trường hợp của mình
Nên rà hồ sơ trước, chụp tem máy, tem bình, phụ kiện an toàn và kiểm tra xem hệ thống đang có những thiết bị gì. Đây là bước thực tế nhất trước khi làm việc với đơn vị kiểm định hoặc đơn vị kỹ thuật.
Airtec có thể hỗ trợ gì?
Thiết Bị Nén Khí Airtec phù hợp để hỗ trợ doanh nghiệp ở phần:
- rà lại cấu hình hệ thống khí nén
- kiểm tra bình chứa khí nén, đồng hồ áp, van an toàn
- đối chiếu hồ sơ cơ bản của thiết bị
- xác định hạng mục nào cần ưu tiên kiểm tra trước
- chuẩn bị hệ thống ở trạng thái kỹ thuật tốt hơn trước khi làm việc với đơn vị kiểm định
Với khách hàng nhà xưởng, cách làm này thực tế hơn nhiều so với chờ đến lúc cần giấy tờ mới bắt đầu rà lại toàn bộ hệ thống.
Kết luận
Máy nén khí không nên trả lời một chữ có hay không cho mọi trường hợp. Cách đúng hơn là tách riêng đầu máy và bình chứa khí nén / thiết bị chịu áp. Trong phần lớn hệ thống công nghiệp, phần cần quan tâm nhất về kiểm định vẫn là bình chứa khí nén và các bộ phận an toàn đi kèm. Căn cứ để đối chiếu là Thông tư 36/2019/TT-BLĐTBXH và QCVN 01:2008/BLĐTBXH.
Công Ty TNHH Thiết Bị Nén Khí Airtec
- Địa chỉ: Lầu 5, tòa nhà ST.Moristz, số 1014 Phạm Văn Đồng, Phường Hiệp Bình, TP Hồ Chí Minh
- Hotline: 0944.000.884
- Website: https://thietbinenkhi.vn
- Mail: dtkien@thietbinenkhi.vn
