Trong nhà máy dệt may, khí nén được sử dụng liên tục cho máy dệt khí, máy cắt, cơ cấu chấp hành, van điều khiển, vệ sinh sợi và nhiều thiết bị tự động khác. Vì vậy, máy nén khí không chỉ cần đủ công suất mà còn phải cung cấp lưu lượng ổn định, khí khô, ít dầu và hạn chế tụt áp trên đường ống. Nếu chọn sai cấu hình, nhà máy có thể gặp tình trạng máy dệt hoạt động không đều, sợi bám ẩm, van khí nhanh hỏng, sản phẩm lỗi hoặc chi phí điện tăng cao.
Máy nén khí được dùng vào đâu trong nhà máy dệt may?
Trong ngành dệt may, khí nén có thể được dùng tại nhiều công đoạn khác nhau. Với dây chuyền dệt khí, khí nén tạo lực đẩy sợi ngang qua khổ vải. Đây là nhóm thiết bị tiêu thụ khí lớn và yêu cầu áp suất ổn định.
Ngoài máy dệt khí, khí nén còn được dùng cho:
- Máy cắt vải và máy cắt laser.
- Van, xy lanh và cơ cấu điều khiển tự động.
- Máy đóng gói, ép nhãn và thiết bị vận chuyển.
- Hệ thống thổi bụi, làm sạch sợi và vệ sinh máy.
- Máy may tự động và các thiết bị phụ trợ.
- Hệ thống điều khiển khí nén trong dây chuyền nhuộm, hoàn tất vải.
Airtec cũng giới thiệu máy nén khí công nghiệp được ứng dụng trong ngành dệt may, da giày và các hệ thống máy dệt khí, máy cắt laser. Một model Airman 75kW có lưu lượng gần 14 m³/phút được định hướng cho nhóm ứng dụng này.
Yêu cầu kỹ thuật của máy nén khí ngành dệt may
Nhà máy dệt may thường có số lượng thiết bị lớn, hoạt động theo ca dài và nhu cầu khí thay đổi theo từng khu vực. Vì vậy, cấu hình máy nén khí cần đáp ứng bốn yêu cầu chính.
Lưu lượng khí phải đủ và có dự phòng
Máy dệt khí có thể tiêu thụ lượng khí lớn, đặc biệt khi nhiều máy hoạt động đồng thời. Nếu máy nén khí thiếu lưu lượng, áp suất tại cuối đường ống sẽ giảm, ảnh hưởng trực tiếp đến tốc độ dệt và độ ổn định của sản phẩm.
Công thức tính sơ bộ:
Lưu lượng cần chọn = Tổng lưu lượng thiết bị × Hệ số đồng thời × Hệ số dự phòng
Hệ số dự phòng thường nên lấy khoảng 15–25%, tùy kế hoạch mở rộng, mức rò rỉ và tình trạng đường ống.
Ví dụ, tổng thiết bị cần 10 m³/phút, hệ số chạy đồng thời là 0,85 và dự phòng 20%:
10 × 0,85 × 1,2 = 10,2 m³/phút
Như vậy, nên chọn máy có lưu lượng thực tế từ khoảng 10,2 m³/phút trở lên tại đúng áp suất làm việc.
Áp suất phải ổn định
Nhiều hệ thống dệt may vận hành ở khoảng 7–8 bar, nhưng giá trị cụ thể phải dựa trên yêu cầu của từng máy. Không nên cài áp quá cao để bù cho đường ống nhỏ hoặc rò rỉ, vì áp suất cao hơn nhu cầu sẽ làm tăng điện năng tiêu thụ.
Nếu tại đầu máy nén đạt 7,5 bar nhưng khu vực máy dệt chỉ còn 6 bar, cần kiểm tra:
- Đường kính ống chính.
- Chênh áp qua máy sấy và bộ lọc.
- Các điểm rò rỉ khí.
- Khoảng cách từ phòng máy đến dây chuyền.
- Số lượng co, van và nhánh ống.
- Khả năng đáp ứng lưu lượng của máy nén khí.
Khí nén cần khô và sạch
Hơi nước trong khí nén có thể gây rỉ đường ống, kẹt van, ảnh hưởng xy lanh và tạo điều kiện cho bụi sợi bám trong thiết bị. Với các công đoạn có khí tiếp xúc trực tiếp với sợi hoặc bề mặt vải, chất lượng khí càng cần được kiểm soát.
Airtec cho biết máy nén khí không dầu được sử dụng trong các ngành yêu cầu khí sạch, trong đó có dệt may. Loại máy này phù hợp khi quy trình không cho phép dầu từ hệ thống nén đi vào sản phẩm hoặc thiết bị.
Tuy nhiên, không phải toàn bộ nhà máy dệt may đều bắt buộc dùng máy không dầu. Với khu vực khí điều khiển thông thường, máy trục vít có dầu kết hợp máy sấy và bộ lọc phù hợp vẫn có thể đáp ứng. Việc lựa chọn cần dựa trên mức độ tiếp xúc giữa khí nén với sản phẩm.
Hệ thống phải vận hành liên tục
Nhà máy dệt may thường chạy từ 8 đến 24 giờ mỗi ngày. Do đó, máy cần có độ ổn định cao, hệ thống giải nhiệt tốt và phương án dự phòng khi bảo dưỡng hoặc xảy ra sự cố.
Với nhà máy lớn, nên cân nhắc lắp từ hai máy trở lên thay vì phụ thuộc vào một máy duy nhất. Cấu hình có thể gồm một máy chạy nền, một máy bù tải và một máy dự phòng, tùy mức độ quan trọng của dây chuyền.
Nên chọn máy nén khí trục vít hay piston?
Với nhà máy dệt may, máy nén khí trục vít thường phù hợp hơn máy piston. Máy trục vít cho lưu lượng đều, độ rung thấp hơn, phù hợp vận hành dài giờ và dễ kết nối thành trạm khí nén trung tâm.
Máy piston chỉ phù hợp khu vực nhỏ, tải khí thấp hoặc dùng ngắt quãng. Nếu dùng piston cho dây chuyền có nhiều máy dệt, máy sẽ phải đóng ngắt liên tục, độ ồn cao và khó đảm bảo lưu lượng ổn định.
Airtec mô tả máy nén khí trục vít sử dụng hai trục vít quay ngược chiều để nén khí, tạo nguồn khí liên tục và ổn định hơn máy piston trong ứng dụng công nghiệp.
Chọn máy biến tần hay tốc độ cố định?
Nhà máy dệt may thường có tải khí thay đổi theo ca, số lượng máy dệt đang chạy hoặc kế hoạch sản xuất. Trong trường hợp này, máy nén khí biến tần có thể điều chỉnh tốc độ motor theo nhu cầu khí thực tế, giúp giảm thời gian chạy không tải và giữ áp ổn định hơn.
Máy tốc độ cố định phù hợp khi tải khí tương đối đều, dây chuyền chạy gần công suất định mức trong phần lớn thời gian.
| Tiêu chí | Máy biến tần | Máy tốc độ cố định |
|---|---|---|
| Tải khí phù hợp | Thay đổi theo ca, số máy hoạt động không đều | Tải ổn định, chạy gần định mức |
| Khả năng giữ áp | Biên độ áp hẹp hơn | Dao động theo ngưỡng tải/không tải |
| Chi phí đầu tư | Cao hơn | Thấp hơn |
| Khả năng tiết kiệm điện | Tốt khi tải biến động | Tốt khi chạy ổn định gần toàn tải |
| Bảo trì | Cần kiểm tra thêm inverter và cảm biến | Hệ điều khiển đơn giản hơn |
Không nên mặc định cứ biến tần là tiết kiệm điện. Nếu máy luôn chạy ở 90–100% tải, mức tiết kiệm có thể không lớn. Ngược lại, khi lưu lượng thay đổi mạnh theo ca sản xuất, biến tần thường có lợi hơn.
Tham khảo công suất cho nhà máy dệt may
Công suất phải được chọn theo lưu lượng thực tế, không chọn chỉ dựa trên diện tích nhà xưởng hoặc số lượng lao động.
| Công suất motor | Lưu lượng tham khảo ở 7–8 bar | Quy mô ứng dụng |
|---|---|---|
| 15kW/20HP | Khoảng 2,2–2,8 m³/phút | Xưởng may nhỏ, khu phụ trợ |
| 22kW/30HP | Khoảng 3,5–4,2 m³/phút | Xưởng vừa, nhiều thiết bị khí |
| 37kW/50HP | Khoảng 6–7 m³/phút | Dây chuyền dệt quy mô vừa |
| 55kW/75HP | Khoảng 9–10,5 m³/phút | Nhà máy tải khí lớn |
| 75kW/100HP | Khoảng 12–14 m³/phút | Trạm khí nén trung tâm |
Một máy Airman 75kW được Airtec công bố có lưu lượng gần 14 m³/phút, phù hợp cho hệ thống máy dệt khí và máy cắt laser trong ngành dệt may.
Các con số trên chỉ mang tính tham khảo. Cùng một công suất nhưng lưu lượng thay đổi theo thương hiệu, model và áp suất. Khi chọn máy phải đối chiếu catalogue tại đúng mức bar cần dùng.
Máy sấy khí và bộ lọc có quan trọng không?
Máy sấy khí là thiết bị gần như bắt buộc trong hệ thống dệt may nếu cần khí khô ổn định. Máy sấy phải có lưu lượng bằng hoặc lớn hơn máy nén khí sau khi đã tính hệ số hiệu chỉnh theo nhiệt độ và áp suất đầu vào.
Airtec cung cấp máy sấy khí với dải lưu lượng từ khoảng 0,6 đến 49 m³/phút, phù hợp từ xưởng nhỏ đến nhà máy lớn. Một số dòng có khả năng xử lý khí đầu vào lên đến 80°C.
Sau máy sấy nên bố trí bộ lọc thô, lọc tinh và lọc dầu theo yêu cầu khí đầu ra. Nếu dùng máy có dầu mà khí tiếp xúc trực tiếp với sản phẩm, cần kiểm soát hàm lượng dầu chặt hơn hoặc cân nhắc máy không dầu.
Thiết kế đường ống cho nhà máy dệt may
Nhà máy dệt may thường có mặt bằng dài và nhiều máy bố trí theo dãy. Đường ống dạng vòng thường phù hợp hơn đường ống cụt vì khí có thể cấp đến điểm dùng từ hai hướng, giúp giảm tụt áp.
Đường ống cần có độ dốc, điểm xả nước và van khóa theo từng khu vực. Nhánh xuống thiết bị nên lấy khí từ phía trên ống chính để hạn chế nước ngưng đi vào máy.
Ngoài ra, cần kiểm tra rò rỉ định kỳ. Nhà máy có hàng trăm đầu nối, dây hơi và van nên tổng lượng khí thất thoát có thể lớn dù từng điểm rò riêng lẻ không đáng kể.
Airtec tư vấn máy nén khí cho nhà máy dệt may
Khi lựa chọn hệ thống cho ngành dệt may, Airtec cần khảo sát số lượng máy dệt, mức tiêu thụ khí của từng thiết bị, áp suất yêu cầu, số giờ vận hành, chất lượng khí và mặt bằng đường ống.
Cấu hình hoàn chỉnh có thể gồm máy nén khí trục vít,bình chứa khí, máy sấy khí, bộ lọc, van xả nước, đường ống và hệ thống điều khiển luân phiên nhiều máy. Với dây chuyền quan trọng, cần có phương án dự phòng để tránh dừng sản xuất khi bảo dưỡng.
Kết luận
Máy nén khí nhà máy dệt may cần đáp ứng ba yếu tố chính: đủ lưu lượng, áp suất ổn định và khí nén khô sạch. Máy nén khí trục vít thường là lựa chọn phù hợp nhờ khả năng chạy liên tục và cung cấp lưu lượng đều.
Khi đầu tư, không nên chọn máy chỉ theo kW hoặc HP. Cần tính tổng lưu lượng m³/phút, áp suất bar, hệ số dùng đồng thời, dự phòng 15–25% và tổn thất trên đường ống. Một hệ thống được thiết kế đúng sẽ giúp dây chuyền dệt may vận hành ổn định, hạn chế lỗi thiết bị và giảm chi phí điện lâu dài.
FAQ
Nhà máy dệt may nên dùng máy nén khí bao nhiêu bar?
Phần lớn hệ thống sử dụng khoảng 7–8 bar, nhưng phải căn cứ vào yêu cầu của máy dệt và thiết bị đầu cuối. Không nên cài áp cao hơn nhu cầu.
Ngành dệt may có bắt buộc dùng máy nén khí không dầu không?
Không phải mọi công đoạn đều bắt buộc. Máy không dầu phù hợp khi khí tiếp xúc trực tiếp với sản phẩm hoặc quy trình yêu cầu khí sạch. Khu vực khí điều khiển có thể dùng máy có dầu kết hợp hệ thống sấy và lọc phù hợp.
Nhà máy dệt may nên dùng máy biến tần không?
Nên cân nhắc nếu số lượng máy dệt hoạt động thay đổi theo ca hoặc tải khí không ổn định. Nếu tải luôn gần định mức, máy cố định có thể kinh tế hơn.
Vì sao máy dệt bị yếu khí dù máy nén đủ công suất?
Nguyên nhân có thể là thiếu lưu lượng thực tế, đường ống nhỏ, rò rỉ, lọc nghẹt, máy sấy gây chênh áp hoặc khoảng cách từ phòng máy đến dây chuyền quá xa.
Có cần lắp máy sấy khí cho nhà máy dệt may không?
Có. Máy sấy giúp giảm hơi nước trong khí nén, hạn chế rỉ đường ống, kẹt van và ảnh hưởng đến thiết bị cũng như chất lượng sản phẩm.
Công Ty TNHH Thiết Bị Nén Khí Airtec
- Địa chỉ: Lầu 5, tòa nhà ST.Moristz, số 1014 Phạm Văn Đồng, Phường Hiệp Bình, TP Hồ Chí Minh
- Hotline: 0944.000.884
- Website: https://thietbinenkhi.vn
- Mail: dtkien@thietbinenkhi.vn
